Otizmde aşırı erkek beyni teorisi

Kategori: Otizm yazılarım

Otizmle ilgili birçok araştırmaya imza atan Simon Baron-Cohen otizmde aşırı erkek beyni teorisini geliştirmiştir. Çalışmalarını özellikle erkekler ve kadınların bilişsel, duygusal ve zihinsel farklılıkları üzerine yoğunlaştırmıştır.

Araştırmaları doğrultusunda kadınların empati kurma, sosyal beceriler, dili etkili kullanabilme ve duygusal zeka gibi yönlerinin erkeklere göre çok daha kuvvetli olduğu sonucuna varmıştır. Erkeklerin ise çevrelerini ve insanları ancak kurallar çerçevesinde anlamaya çalışan ve bu doğrultuda ‘sistemli hale getirme’ eğiliminde olan varlıklar olarak düşünmüştür.

Baron-Cohen bu saptamaları ilerleyen zamanlarda otizm çalışmalarıyla kesiştirmiş. Otizmli bireylerin karşı tarafın duygu ve düşüncelerini anlamada güçlük çektikleri, davranışları anlamlandırmada büyük bozukluklar yaşadıkları bilinmektedir (Geier DA, Geier MR, 2008). Ancak sistemleri anlamakta çok daha iyidirler. Yani kalıp kuralların olduğu sistemsel süreçleri değerlendirmek empati yapmaya göre çok daha kolaydır. Hatta otizm ya da Asperger sendromu gibi onun türevlerini yaşayan kişilerin özel ilgi alanları da bu doğrultuda şekillenmiştir. Ulaşım sistemleri, istatistikler, matematik, elektrik kabloları, bilim veya bilgisayar gibi konularda üstün yetenek sergileyebilirler (Jarette, 2013)

Bu ayrım kesinlik taşımasa da genel bir yargıdır.  İki farklı eğilim iki cinsin ilgi alanlarını da farklı olarak etkilemektedir. Baron-Cohen yaptığı çalışmalarında kız çocuklarının erkek çocuklarına göre karşı tarafın duygularını anlamaya çok daha erken yaşlarda başladıklarını saptamıştır. Ayrıca kız çocuklarının sosyal ilişkilerinin daha canlı olduğuna ve konuşma becerilerinin önce geliştiğine dair kanıtları diğer araştırmalarında da ortaya koymuştur. Günlük hayatta da bariz olarak karşılaştığımız kadın ve erkek bakış açısı farkı genel olarak bu temeller üzerine kuruludur. Bir kadının kompleks düşünme becerisinin karşısında erkek çok daha sistematik ve düz bir görüşe sahiptir.

Yeni yapılan bir araştırma sanki bu teoriyi kanıtlar nitelikte.

Ulusal Bilimler Akademisi Bildiriler Kitabı’nda yayımlanan bir çalışmada, İngiltere’de yaşayan 700 bin kişiye ilişkin verilerden yararlanıldı.

Empati kurma — sistemleştirme teorisi olarak bilinen ilk teori, kadınların erkeklere göre empati testlerinde daha yüksek puan alacaklarını, erkeklerin ise sistemleştirme testlerinde başarılı olduklarını ileri sürüyor.

‘Otizmin aşırı erkek beyni teorisi’ olarak bilinen ikinci teori ise empati kurma-sistemleştirme teorisini genişletiyor ve otizmli kişilerin belirtilen türdeki testlerde daha ‘erkeksi’ puanlara doğru kayma gösterecekleri öneriyor. Başka bir deyişle otizmli bireylerin empati testlerinde ortalamanın altında puan alacakları fakat sistemleştirme testlerinde en azından ortalama ya da ortalamanın üzerinde puan alacakları ileri sürülüyor.

OTİZMLİ BİREYLER ERKEKLERİ GEÇTİ

Araştırmaya katılan 700 bin kişiden 36 binden fazlasını otizmli bireyler oluşturdu ve elde edilen veriler uzman bir ekip tarafından analiz edildi. Ortalama bir erkeğin sistematikleştirmede, kadınların ise genel olarak empati kurma testlerinde başarı gösterdikleri görüldü. Otizmli bireyler ise cinsiyetlerinden bağımsız olarak sistem testlerinde ortalama bir erkeğe göre bile daha yüksek puanlar elde ettiler.Fen, teknoloji, mühendislik ve matematik alanlarında çalışanların hem sistematize etme testlerinde daha başarılı oldukları hem de daha sıklıkla otistik kişilik özellikleri gösterdikleri görüldü. Bu alanlar dışında çalışan kişiler ise empati testlerinde öne çıktılar.

GENELLEME YAPMAK GÜÇ

Otizm ve cinsiyet farklılıklarına dayalı iki teoriyi desteklese de çalışmanın sonuçlarının kesin olmadığına dikkat çekiliyor.Başka birinin ne düşündüğünü veya hissettiğini anlayabilme bilişsel empati, başka birinin ne düşündüğü veya hissettiği ile ilgili olarak uygun bir duygusal tepkiye sahip olma ise duygusal empati olarak adlandırılıyor. Çalışma bu iki kategoriyi birbirinden ayırmazken, empati testlerinde daha düşük puan alınması kişilerin empati kuramadıkları anlamına gelmiyor.

Öte yandan araştırmaya katılan kadın ve erkeklerin cinsiyetleri açısından tipik veya atipik oldukları bilinmediği için sonuçların genelleştirilemeyeceği belirtiliyor. Doğum öncesi biyoloji, sosyal deneyim, öğrenme gibi faktörlerin de sonuçlar üzerinde etkisi olabileceğine dikkat çekiliyor.

Ben bu teoriye ciddi olarak inananlardanım.

Berat ÇELİK

14.11.2018

Yorum ekle

Güvenlik kodu
Yenile

2011 Otizmde aşırı erkek beyni teorisi. Bu siteden verilen bilgiler, yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Teşhis konulması, tıbbi tedavi uygulanması, eğitim planlanması amacı ile kullanılamaz.
Powered by Joomla 1.7 Templates